Słownik niektórych terminów stosowanych w ochronie wód

Opracowany na podstawie: Ustawy Prawo Wodne z dnia 18 lipca 2001 roku (Dz. U. Nr 115, poz. 1229 z 2001 roku wraz z póź. zmianami) i Ramowej Dyrektywy Wodnej 2000/60/WE (Directive 2000/60/EC of the European Parliament and of the Council of 23 October 2000 establishing a framework for Community action in the field of water policy OJ L 327, z 22.12.2000 pp. 1-73).

A B C D E F G H I J K L M N O P R S Ś T U W Z

B.

Biochemiczne Zapotrzebowanie Tlenu (BZT) – jest to pojęcie umowne określające ilość tlenu, wyrażoną w miligramach na litr, potrzebną do utleniania związków organicznych w wodach i ściekach, na drodze biochemicznej, w warunkach aerobowych, w temperaturze 20oC.

C.

Chemiczne Zapotrzebowanie Tlenu (ChZT) - jest to pojęcie umowne. W zależności od stopnia zanieczyszczenia każda woda zawiera substancje ulegające utlenieniu pod wpływem silnych utleniaczy (np. manganian(VII) potasu, dichromian(VI) potasu). Ilość tlenu równoważną ilości zużytego utleniacza określa się jako zapotrzebowanie tlenu. W zależności od zastosowanej substancji utleniającej rozróżnia się zapotrzebowanie tlenu:

  • manganianowe nazywane inaczej “utlenialnością”;

  • dichromianowe nazywane chemicznym.

Cieki naturalne – rzeki, strugi, strumienie i potoki oraz inne wody płynące w sposób ciągły lub okresowy naturalnymi lub uregulowanymi korytami.

D.

Dorzecze – obszar lądu, z którego całkowity odpływ wód powierzchniowych odprowadzany jest ciekami naturalnymi przez jedno ujście do morza.

E.

Eutrofizacja – wzbogacenie wody biogenami, w szczególności związkami azotu lub fosforu, powodującymi przyspieszony wzrost glonów i wyższych form życia roślinnego, w wyniku którego następują niepożądane zakłócenia stosunków biologicznych w środowisku wodnym oraz pogorszenie jakości tych wód.

J.

Jezioro – część wód śródlądowych powierzchniowych stojących.

K.

Kanały – sztuczne koryta prowadzące wodę w sposób ciągły lub okresowy, o szerokości co najmniej 1,5 m przy ich ujściu lub ujęciu.

O.

Obszar dorzecza – obszar lądu lub morza, składający się z jednego lub wielu sąsiadujących ze sobą dorzeczy wraz związanymi z nimi wodami podziemnymi oraz morskimi wodami wewnętrznymi i wodami przybrzeżnymi, będącymi główną jednostką przestrzenną gospodarowania wodami.

P.

Powódź – takie wezbranie wody w ciekach naturalnych, zbiornikach wodnych, kanałach lub na morzu, podczas którego woda po przekroczeniu stanu brzegowego zalewa doliny rzeczne lub tereny depresyjne powodując zagrożenie dla ludzi lub mienia.

Przerzuty wody – ujmowanie i przemieszczanie wód powierzchniowych oraz niezanieczyszczonych wód pochodzących z odwodnienia zakładów górniczych, w celu zwiększenia zasobów wodnych innych cieków naturalnych, a także kanałów, jezior lub innych zbiorników wody.

R.

Rowy – sztuczne koryta prowadzące wodę w sposób ciągły lub okresowy, o szerokości dna mniejszej niż 1,5 m przy ich ujściu.

Rzeka – część wód śródlądowych płynących w przeważającej części po powierzchni lądu, ale mogących na pewnym odcinku swojego biegu płynąć pod ziemią.

S.

Substancja zanieczyszczająca – każda substancja mogąca powodować zanieczyszczenie (szczególnie te wymienione w Załączniku VIII Ramowej Dyrektywy Wodnej).

Substancje niebezpieczne – substancje lub grupy substancji, które są toksyczne, trwałe i podatne na bioakumulację oraz inne substancje lub grupy substancji, których poziom osiąga stan niepokojący.

Substancje priorytetowe – substancje określone zgodnie z art.16 ustęp 2 Ramowej Dyrektywy Wodnej i wymienione w Załączniku X.

Ś.

Ścieki – wprowadzane do wód lub ziemi:

  • wody zużyte, w szczególności na cele bytowe i gospodarcze,

  • ciekłe odchody zwierzęce, z wyjątkiem gnojówki i gnojowicy,

  • wody opadowe lub roztopowe, ujęte w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacyjne, pochodzące z powierzchni zanieczyszczonych o trwałej nawierzchni, w szczególności z miast, portów, lotnisk, terenów przemysłowych, handlowych, usługowych i składowych, baz transportowych oraz dróg i parkingów,

  • wody odciekowe ze składowisk odpadów i miejsc ich magazynowania, wykorzystane solanki, wody lecznicze i termalne,

  • wody pochodzące z odwodnienia zakładów górniczych, z wyjątkiem wód wtłaczanych do górotworu, jeżeli rodzaje i ilość substancji zawartych w wodzie wtłaczanej są tożsame z rodzajami i ilościami substancji zawartych w pobranej wodzie,

  • wody wykorzystane, odprowadzane z obiektów chowu lub hodowli ryb łososiowatych,

  • wody wykorzystane, odprowadzane z obiektu chowu lub hodowli ryb innych niż łososiowate albo innych organizmów wodnych.

Ścieki bytowe – ścieki z budynków mieszkalnych, zamieszkania zbiorowego oraz użyteczności publicznej, powstające w wyniku ludzkiego metabolizmu lub funkcjonowania gospodarstw domowych oraz ścieki o zbliżonym składzie pochodzące z innych budynków.

Ścieki komunalne – ścieki bytowe lub mieszanina ścieków bytowych ze ściekami przemysłowymi albo wodami opadowymi lub roztopowymi, odprowadzane urządzeniami służącymi do realizacji zadań własnych gminy w zakresie kanalizacji i oczyszczania ścieków komunalnych.

Ścieki przemysłowe – ścieki nie będące ściekami bytowymi, albo wodami opadowymi lub roztopowymi, powstałe w wyniku prowadzanie przez zakład działalności handlowej, przemysłowej, składowej transportowej lub usługowej, a także będące ich mieszaniną ze ściekami innego podmiotu, odprowadzane urządzeniami kanalizacyjnymi tego zakładu.

Śródlądowe drogi wodne – śródlądowe wody powierzchniowe, na których ze względu na warunki hydrologiczne oraz istniejące urządzenia wodne, możliwy jest przewóz osób i towarów statkami żeglugi śródlądowej.

U.

Urządzenia wodne – urządzenia służące kształtowaniu zasobów wodnych oraz korzystaniu z nich (np.: budowle piętrzące, upustowe, przeciwpowodziowe, regulacyjne; obiekty służące do ujmowania wód powierzchniowych i podziemnych; obiekty energetyk wodnej; wyloty urządzeń kanalizacyjnych; wyloty urządzeń służące do wprowadzania wody do wód i urządzeń wodnych).

W.

Warstwa wodonośna – warstwowane lub niewarstwowane utwory skalne przepuszczalne i nasycone wodą, wykazujące wystarczającą porowatość przepuszczalność umożliwiającą znaczący przepływ wód podziemnych lub pobór znacznych ilości wód podziemnych.

Wody graniczne – wody, którymi przebiega granica państwowa, lub wody w tych miejscach, w których są one przecięte granicą państwa.

Wody podziemne – wszystkie wody znajdujące się pod powierzchnią ziemi w strefie nasycenia, w tym wody gruntowe pozostające w bezpośredniej styczności z gruntem lub podglebiem.

Wody powierzchniowe – wody śródlądowe z wyjątkiem wód podziemnych; wody przejściowe i przybrzeżne, z wyjątkiem sytuacji, kiedy z uwagi na stan chemiczny zaliczyć można do nich również wody terytorialne.

Woda przeznaczone do spożycia – woda przeznaczona do picia, gotowania, przygotowywania pożywienia lub innych celów w gospodarstwach domowych oraz każda woda stosowana do produkcji żywności, środków farmaceutycznych i kosmetycznych, a także na potrzeby basenów kąpielowych i pływalni.

Wody śródlądowe – wszystkie wody stojące lub płynące na powierzchni lądu i wszelkie wody podziemne po stronie lądu od linii bazowej, od której jest mierzona szerokość wód terytorialnych.

Z.

Zanieczyszczenie – bezpośrednie lub pośrednie wprowadzenie na skutek działalności człowieka, substancji lub ciepła do powietrza, wody lub ziemi, które mogą być szkodliwe dla zdrowia ludzkiego lub jakości ekosystemów.

Zasoby wodne dorzecza – wody śródlądowe powierzchniowe i podziemne, morskie wody wewnętrzne oraz wody przybrzeżne znajdujące się na obszarze dorzecza.

Zlewnia – obszar lądu, z którego cały spływ powierzchniowy wód odprowadzany jest przez system strug, strumieni, potoków, rzek i kanałów do wybranego punktu biegu cieku (zwykle jeziora lub zbiegu rzek).